Milli Mücadele’de Isparta: İşgale Uğramayan Şehrin Gizli Direnişi.

Milli Mücadele tarihi yazılırken genellikle göğüs göğüse çarpışmaların yaşandığı cephe şehirleri ön plana çıkar. Oysa savaşların kaderini sadece siperdeki asker değil, o askere mermiyi ulaştıran cephe gerisi belirler. Isparta, coğrafi konumu ve halkının eşsiz feraseti sayesinde işgal yüzü görmemiş; ancak tüm enerjisini, varını yoğunu Ankara'nın bağımsızlık mücadelesine adamış bir "gizli direniş" merkezidir. Isparta Medya olarak, bu sessiz ama devasa katkının detaylarını aralıyoruz.

1. Silah ve Cephanenin Gizli Rotası: Antalya-Isparta Hattı
Isparta'nın Kurtuluş Savaşı'ndaki en kritik rolü, şüphesiz Batı Cephesi'nin can damarı olan mühimmat sevkiyatını üstlenmesiydi.

• Gece Yürüyüşleri: İtalyan işgali altındaki Antalya limanına deniz yoluyla gizlice getirilen veya İtalyanlardan temin edilen silahlar, Ispartalı milisler ve köylüler tarafından teslim alınıyordu. Gündüz saklanıp gece yol alan kağnı kolları, sarp Torosları aşarak bu mühimmatı Isparta merkezdeki depolara ulaştırıyordu. Buradan da Eğirdir üzerinden tren veya yine kağnılarla Afyon ve Ankara'daki cephelere aktarılıyordu. Isparta, adeta milli ordunun "gizli cephaneliği" işlevini görüyordu.

2. Kadınların ve Çocukların Sessiz Kahramanlığı
Erkeklerin büyük bir kısmı cephede, bir kısmı da Hafız İbrahim Demiralay'ın kurduğu gönüllü birliklerde savaşırken, şehrin tüm yükü kadınların ve çocukların omuzlarına kalmıştı.

• Üretim Çarkı Durmadı: Ispartalı kadınlar sadece cepheye mermi taşımakla kalmadı; tarlaları sürerek ordunun gıda ihtiyacını karşıladı, meşhur tezgahlarında askerler için yorgan, battaniye ve şayak (kaba kumaş) dokudu. Cephe gerisindeki bu kesintisiz üretim, ordunun ayakta kalmasını sağlayan en önemli faktörlerden biriydi.

3. Manevi Bütünlük ve İç İsyanlara Karşı Duruş
Isparta, işgale uğramamasına rağmen rehavete kapılmamış, aksine çevre illerdeki karışıklıklara da müdahale etmiştir.

• Milli Şuur: Sivas Kongresi kararlarını ilk benimseyen ve uygulayan şehirlerden biri olan Isparta, bölgesel isyanların (özellikle Konya çevresindeki) bastırılmasında aktif rol oynamış, Ankara Hükümeti'nin otoritesinin korunması için kendi içinden çıkardığı birliklerle Anadolu'nun güvenliğini sağlamıştır.