Isparta Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Milli Ruhun Ateşlendiği O Tarihi Günler

Milli Mücadele, sadece cephelerde atılan kurşunlarla değil; şehirlerin meydanlarında, gizli toplanma odalarında ve telgraf başlarında verilen sivil irade savaşıyla kazanılmıştır. 15 Mayıs 1919’da İzmir’in Yunanlar tarafından işgal edilmesi, tüm Anadolu gibi Isparta’nın da kalbine saplanan bir hançer olmuştu. Ancak bu şehir, yas tutmak yerine örgütlenmeyi seçti. Isparta Medya olarak, bu örgütlenmenin çekirdeği olan Isparta Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin tarihi misyonunu inceliyoruz.
1. İşgale Karşı İlk Ses: Protesto ve Uyanış
İzmir'in işgal haberi Isparta'ya ulaştığında, şehir halkı büyük bir galeyana gelmiştir.

• Tarihi Miting: İşgalden sadece birkaç gün sonra Isparta halkı, İtilaf Devletleri temsilcilerine ve İstanbul Hükümeti'ne telgraflar çekerek bu durumu şiddetle kınamıştır. Düzenlenen büyük mitingler, Ispartalının boyunduruk altına girmeyeceğinin en net göstergesidir. Bu uyanış, dağınık haldeki sivil tepkileri tek bir çatı altında toplama ihtiyacını doğurmuştur.

2. Hafız İbrahim Efendi (Demiralay) ve Cemiyetin Kuruluşu
Milli ruhun kurumsallaşması, Isparta'nın ileri gelenlerinden ve dönemin milletvekili olan Hafız İbrahim Efendi'nin (Demiralay) vizyonuyla gerçekleşmiştir.

• Sivas Kongresi Ruhu: Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'da başlattığı direniş hareketiyle hızla irtibat kuran Hafız İbrahim Efendi, Sivas Kongresi'nde alınan "tüm cemiyetlerin Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti çatısı altında birleşmesi" kararını Isparta'da derhal uygulamaya koymuştur.

• Şehrin Bütünleşmesi: Cemiyet, sadece belirli bir zümrenin değil; din adamlarından tüccarlara, esnaftan köylüye kadar tüm Isparta halkının temsil edildiği milli bir karargah haline gelmiştir.

3. Siyasetten Askeriyeye: Demiralay'ın Temelleri
Isparta Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni diğer bölgesel cemiyetlerden ayıran en önemli özellik, sadece siyasi bildiriler yayınlamakla kalmayıp doğrudan silahlı bir güç oluşturmasıdır.

• Cepheye Destek: Cemiyetin topladığı bağışlar, erzaklar ve gönüllüler, kısa süre içinde "Demiralay" adı verilen efsanevi gönüllü alayının omurgasını oluşturmuştur. Bu cemiyet sayesinde Isparta, cepheye sadece insan kaynağı değil, aynı zamanda mühimmat ve lojistik sağlayan dev bir üsse dönüşmüştür.